Indonesië

Indonesië bestaat uit 14.000 eilanden, verdeeld over een gebied van 5.000 km op 2.000 km.
Er zijn (in 2007) 224 miljoen inwoners.
Meer dan 90 % zijn muzelmannen.
Het land is een republiek.

Indonesië is onafhankelijk sedert 1945, na 350 jaar Hollandse kolonisatie, voorafgegaan door 345 jaar onder Japans bewind.
De eerste cacaobomen die in Zuidoost Azië terechtgekomen zijn tussen 1660 en 1670, vindt men terug op de Filippijnen.
Zij werden vanuit Acapulco in Mexico, waar zich de vloot van Manilla bevond, uitgevoerd. Ze kenden een snelle groei op de Filippijnen en op het einde van 18e eeuw was de cacaoboom er goed ingeburgerd.

Ongeveer 100 jaar na deze eerste introducties heeft de botanist Rumphius een overzicht gemaakt van de flora van de Molukken, met inbegrip van Minabassa (Noord-Celebes) in het reusachtig werk "Herbarium Amboinense", bestaande uit 12 delen.

Maar de cacaoboom werd hierin niet vermeld, hetgeen hoogstwaarschijnlijk erop wees dat hij nog niet werd geïntroduceerd in Indonesië.
Het eerste rapport dat melding maakt van cacao in Indonesië dateert van 1778, ter gelegenheid van de overhandiging van een trofee aan de persoon die het eerst tenminste 50 cacaobomen aanplantte.

Dit maakte deel uit van een plan met als doel de productie van cacao aan te moedigen.
Er werd niet vermeld vanwaar de bomen kwamen. Maar het is best geloofwaardig dat de herkomst het zuiden van de Filippijnen of Minabassa, zou kunnen zijn.
Het eerste gebied waar er belangrijke hoeveelheden cacao geproduceerd werden is Minabassa (NO Celebes) waarvan Manado de hoofdstad is.

De eerste producties dateren van 1822. Enkele Europeanen en Chinezen hebben cacaobomen geplant, gevolgd door de lokale bevolking.
Rond 1830 bedroeg de jaarlijkse uitvoer 50 T.
Maar de teelt werd getroffen door het Helopeltis insect en de cacaoworm (Cocoa Pod Borer Moth).

In het gebied van Minabassa werd afgezien van de cacaobeplanting.
De cacao komt nu van de Sangir eilanden in het noorden en van Gorontalo (NW Celebes).
Van 1850 tot 1880 werden belangrijke hoeveelheden, afkomstig van verschillende gebieden in Indonesië, geëxporteerd vanuit Manado
Het is merkwaardig vast te stellen dat de origine van de cacaoproductie op het eiland Java, een gevolg is van de daling van de productie van Arabica koffie, die aangetast was door een ziekte.

Maar de cacao op zijn beurt werd vervangen door de hevea boom en Robusta koffie.
In het centraal gedeelte van Java hebben de plantagebezitters geleidelijk aan de Criollo vervangen door de sterkere Trinitario variëteit.

Soorten cacaobonen

De Java Criollo, ook rode Java genoemd, geeft donkerrode cacaovruchten waarvan de bonen wit zijn.
Het hybride DR (Djaté Roenggo) werd ingevoerd van Caracas in Venezuela in 1888. De cacaovruchten zijn lichtgroen, bijna kleurloos en worden geel als ze rijp zijn. De bonen gaan van wit tot paars.

Dit type werd aangeplant zonder veel onderscheid tussen de rode Java bomen.
In het begin van 20e eeuw werd een selectie gemaakt van een sterkere gekloonde DR variëteit, waarvan de bonen wit zijn.

Zij produceren tot 1.000 kg gedroogde cacaobonen per ha. In het oostelijk deel van het eiland Java bereikt de productie zelfs 2.000 T/ha.
Zij geven een gefermenteerde en krachtige boon die lichter van kleur is, hetgeen zeer gewaardeerd wordt voor de lichtere melkchocolade.
Men heeft trouwens aan deze cacao de naam " edelcacao " of edele cacao gegeven.

In 2007 bedroeg de productie van cacaobonen in Indonesië ongeveer 600.000 ton in de volgende regio’s (in dalende volgorde): Sulawesië, Sumatra, Kalimantan, Lampung, Java.
Ongeveer 400.000 families hadden hierdoor een inkomen.

Wij hebben plantages bezocht in 2 gebieden :
Het eerste gebied is gesitueerd tussen Bandung en Jakarta, dicht bij Ciajur.


Fermentatiebakken in een plantage in de omgeving van Ciajur








De cacaobonen drogen

Het was er tamelijk droog en de oogst geringer dan gewoonlijk.
In plaats van 1000 kg/ha, behalen ze dit jaar ± 700 kg/ha.

De fermentatie bedraagt 2 + 5 dagen. 2 dagen afgedekt en zonder omroeren, nadien 5 dagen in cascade.
Het drogen gebeurt op grote matten in vlechtwerk, bedekt met plastiek, 's avonds en wanneer het regent.
In dit gebied treft men een vrucht aan "Mengkudu" genaamd, die de bloeddruk verlaagt, maar men moet deze eten wanneer ze rijp is, maar dan heeft zij de geur van bedorven kaas. Niet eetbaar, alleszins niet wat mij betreft.


Het Mengkudu fruit dat de bloeddruk doet verlagen


Oneetbaar, ik zal maar bij mijn geneesmiddel blijven

Wij hebben er ook op de hellingen kleine ateliers gezien voor de productie van bakstenen.
Zij produceren 1000 ruwe bakstenen per dag met 3 personen. De bakstenen worden nadien gebakken gedurende
Het is ook interessant te noteren dat zij hun productie markeren.

Artisanale productie van bakstenen














Het 2e bezochte gebied is gesitueerd op 2 uur rijden van Jember, op het uiteinde van het eiland Java.




Typische huizen

Plantage in de regio Jember








Eddy Van Belle van Choco-Story en lokale arbeidsters

Wij hebben er gekloonde DG1, DG2, DG16 en DG38 aangetroffen.



Wat interessant was om zien was het selectief sorteren van de cacaobonen op basis van het binnenste van de bonen.
Met een spitsvondig toestel kunnen 50 verse cacaobonen doorgesneden worden, waardoor men het % witte zaden kan bepalen.
Na de gisting, 3 dagen voor de bonen met een hoog % aan witte zaden + wassen en 4 dagen voor de andere, worden testen uitgevoerd met een gelijkaardig apparaat, maar in metaal.

Hoeveel witte bonen zitten er in de vrucht ?








Op de foto ziet men duidelijk het groot aantal witte zaden. Enkele zijn
Ze zijn allen goed gefermenteerd met goed gescheiden zaadlobben, die gemakkelijk los te maken zijn.

De bonen worden goed gefermenteerd, gedroogd en uitgezocht








Een ander interessant aspect is de afname van het gesuikerde sap van de kokosnootpalmboom.
Dit sap wordt na zuivering gebruikt in verschillende bereidingen en vooral om er suiker van te maken.

Deze goed gespierde arbeider klimt alle dagen 2 maal in 47 kokospalmbomen.
Chocolade met palmsuiker heeft een bijzondere zeer fruitige smaak.


Het verzamelen van het sap van de kokosboom




Gemengd met cacao geeft dat een chocolade met een speciale smaakt


Een bloem

Héliopeltis, een mug die veel schade aanricht






Het "slangen" fruit






Een beestenmarkt, met de vader en de rest van de familie








Rijstvelden en lokale huisjes onderweg







Tijdens Choco-Laté, het Brugs Chocoladefestival, kregen wij het bezoek van kunstenaar I Made Pasek Kusumawijaya, die een schilderij in chocolade voor ons gemaakt heeft.